ارسال شده در 1397/11/07

گیاه تاتوره چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم

تاتوره گیاهی علفی است و از گونه‌های گیاه زینتی و دارویی از جنس Datura در خانواده Solanales می‌باشد. این گیاه بومی آمریکای مرکزی و جنوبی و جزو گیاهان داروئی به شمار می‌آید. از این گیاه ماده‌ای بانام آتروپین به دست می‌آید که خاصیت ضد سم دارد. خود این گیاه سمی بوده و اگر آب موجود در آوندهای این گیاه در چشم ریخته شود باعث بازماندن مردمک چشم می‌شود. اگر شخصی جوشانده این گیاه را مصرف کند اعصاب ارادی آن برای مدتی غیرارادی می‌شود، همچنین مصرف جوشانده این گیاه به مقدار زیاد باعث مرگ می‌شود.

گیاه تاتوره گیاهی بوته‌ای به ارتفاع 0.6 الی 1.5 متر است که دارای برگ‌ها و ساقه‌ها پوشیده از کرک‌های خاکستری‌رنگ می‌باشد. برگ‌های این گیاه بیضی‌شکل و متقابل است. تمام قسمت‌های گیاه در هنگام ساییده یا کوبیده شدن، بوی شدیدی شبیه به بوی کره بادام‌زمینی ترشیده می‌دهد اما گل‌های این گیاه در شب بوی نسبتاً مطبوعی دارد.

گل‌های این گیاه به رنگ سفید، شیپوری بوده و اندازه آن 12 الی 19 سانتی‌متر است این گل‌ها ابتدا ایستاده و سپس خم می‌شوند. گلدهی این گیاه از اوایل تابستان تا اواخر پاییز صورت می‌گیرد.

میوه این گیاه تخم‌مرغی و از نوع کپسول بوده و اندازه آن حدود 5 سانتی‌متر می‌باشد. هنگامی‌که میوه‌های این گیاه برسند، بازشده و بذرهای آن آزاد می‌شود. بذرها توانایی خواب زمستانه دارند و می‌توانند سال‌ها در خاک باقی بمانند.

خاک مناسب این گیاه باید بافت لومی رسی داشته باشد اما در هر خاکی نیز توان رشد دارد.

این گیاه نسبت به سرما حساس بوده و بهترین دما برای رشد این گیاه بین 18 الی 25 درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

این گیاه در هنگام رشد به نور کافی و درجه حرارت مناسب نیاز دارد. درجه حرارت مناسب برای جوانه زدن گیاه 30 درجه سانتی‌گراد است. همان‌طور که بیان کردیم این گیاه نسبت به سرما حساس است، به‌طوری‌که گیاهان جوان در 2- درجه سانتی‌گراد و گیاهان مسن در 4- درجه سانتی‌گراد دچار سرمازدگی شده و خشک می‌شوند.

تاتوره گیاهی است که تقریباً می‌تواند در هر نوع خاکی رویش داشته باشد، اما بهتر است برای کشت آن در سطوح وسیع، خاک‌هایی با بافت لوم رسی توصیه می‌شود. تاتوره مانند دیگر گیاهان متعلق به تیره بادمجان به مقادیر مناسبی ازت نیاز دارد. تحقیقات نشان می‌دهد که افزودن کودهای پتاسیم به خاک‌هایی که تاتوره در آن کشت می‌شود، باعث افزایش کیفیت و کمیت مواد مؤثره آن‌ها می‌شود. مقدار ماده مؤثر گیاه تاتوره در درجه حرارت و نورهای مختلف متغیر است.

گیاه تاتوره چیست

خواص:

تاتوره طبیعتی خیلی سرد و خشک دارد. آلکالوئیدهای مهم آن آتروپین، هیوسین و هیوسیامین است. سمیت داتوره عموماً بدین‌صورت است که فرد نمی‌تواند تفاوت‌های بین واقعیت و تخیل را تشخیص دهد به همین علت منجر به توهم، ضربان شدید قلب، رفتارهای غیرعادی و گاه خشونت‌آمیز می‌شود. ماده آتروپین سبب باز شدن شدید مردمک چشم می‌شود که درنتیجه، حساسیت و نور گریزی شدیدی نسبت به نور ایجاد می‌شود. این ماده باعث کاهش ترشح بزاق می‌گردد. ضمن اینکه عضلات مثانه را سست کرده و درنتیجه باعث افزایش دفع ادرار می‌شود. فراموشی از دیگر علائم این گیاه است. میزان سمیت آن بستگی به سن، محل رشد و شرایط آب و هوایی محل پرورش گیاه دارد. به همین دلیل مصرف آن برای مصارف دارویی معمولاً خطرناک است.

از تاتوره علفی در چین برای رفع نفخ، ترشح زیاد اسید، درد کبد، دردهای دوران عادت ماهیانه و همچنین برای قطع عرق‌های شبانه در حد مجاز تجویز می‌شود. تاتوره علفی برای آرام کردن حمله‌های سیاه‌سرفه و همچنین تسکین آسم نیز تجویز می‌شود. این گیاه ازنظر خواص مخدر قوی و ضد درد است. ضدعفونی‌کننده و همچنین برای التیام زخم‌ها مفید است. چکاندن عصاره گل تاتوره برای رفع گوش‌درد مفید است. عصاره دانه و میوه آن را اگر به قسمت‌های مودار سر که مبتلابه شوره است بمالند، برای رفع شوره سر و جلوگیری از ریزش مو مؤثر است. سردردهای خونی و صفراوی مزمن را تسکین می‌دهد و بسیار خواب‌آور است. ضماد برگ و میوه آن یا مالیدن روغن تخم آن برای تسکین درد بواسیر و دردهای ناحیه مقعد نیز مفید است.

مالیدن دم‌کرده آن با سرکه برای تحلیل و ورم‌ها و استسقا و قطع ترشح عرق مفید می‌باشد.

قرار دادن برگ له‌شده این گیاه روی ورم ملتحمه چشم باعث تحلیل ورم و تسکین درد چشم می‌شود و اگر برگ له‌شده را روی هر ورم یا دمل دیگری قرار دهند باعث تحلیل می‌شود و برای التیام زخم‌ها نیز مفید است. ضماد آن برای التیام زخم‌های سرطانی و سوختگی‌ها و بواسیر دردناک نافع است.

امروزه، چندین دارو از آلکالوئیدهای این گیاه تهیه می‌شوند اما باید توجه داشت که دز داروی به‌کاررفته در این داروها معین و در حد درمانی و کمتر از حدسمی است. بنابراین مصرف گیاه خام یا فرآورده‌های غیراستاندارد آن به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود.

گیاه تاتوره چیست

آفات:

از آفات مهم گیاه تاتوره، قارچ عامل لکه برگی را می‌توان نام برد که در صورت توسعه و پیشرفت بیماری و عدم مبارزه صحیح با آن، خسارت‌های سنگینی به گیاهان وارد می‌کند و عملکرد را به‌شدت کاهش می‌دهد. برای مبارزه با این قارچ می‌توان از اورتوسید 2 درصد یا از محلول دیتان به‌صورت محلول‌پاشی استفاده کنید.

نحوه تکثیر گیاه:

این گیاه از طریق بذر تکثیر می‌شود. بعضی آنزیم‌های بازدارنده رشد در بذرهای این گیاهان باعث کاهش چشمگیر قوه رویش آن‌ها می‌شود. ازاین‌رو، به‌منظور افزایش قوه رویشی، بذرها را باید قبل از کاشت به مدت 24 الی 28 ساعت در دمای 35 الی 40 درجه سانتی‌گراد در آب خیساند.

نحوه کاشت، داشت و برداشت:

اواخر اسفندماه و یا اوایل فروردین‌ماه زمان مناسبی برای کاشت مستقیم گونه‌های مختلف این گیاه در زمین اصلی است. کود دهی این گیاه در فصل پاییز و بهار صورت می‌گیرد. زمان مناسب برای کاشت بذر در خزانه هوای آزاد، اواخر اسفندماه است.

برداشت محصول:

هرچند که این گیاه در مرحله گلدهی بیشترین مقدار آلکالوئید رادارند، اما زمانی که طول برگ‌ها به 15 الی 20 سانتی‌متر رسید نیز می‌توان آن‌ها را برداشت کرد. اولین برداشت در اوایل تیر، دومین برداشت بین ماه‌های مرداد- شهریور و سومین و آخرین برداشت قبل از سرما و در اواخر پاییز صورت می‌گیرد. پس از آخرین برداشت، باید گیاهان را ریشه‌کن نمود. دوران گلدهی در ماه‌های خرداد تا مهر است و زمان برداشت دانه‌ها مهر- آبان است.

قسمت‌های جمع‌آوری‌شده گیاه تاتوره برگ‌ها و دانه‌های آن می‌باشد. برگ‌های آن باید صبح زود و در اوایل گل دادن با دست جمع‌آوری و چیده شوند. گیاهان آلکالوئید دار مانند تاتوره صبح‌ها دارای مواد مؤثر بیشتری هستند. این گیاهان را نباید در روزهای بارانی یا هنگامی‌که هنوز پوشیده از شبنم است جمع‌آوری شود. قسمت‌های برداشت‌شده را با خشک‌کن‌های جریان هوای گرم با دمای 50 درجه سانتی‌گراد خشک می‌کنند. دمای خشک‌کن نباید از 45 درجه سانتی‌گراد کمتر باشد. دانه‌های آن را نیز پس از خشک‌کردن کپسول‌ها جمع‌آوری می‌کنند.

از این گیاه به دلیل شکل جالب برگ‌ها و گل‌های سفید آن به‌عنوان گیاه زینتی نیز استفاده می‌شود ولی در مزارع به‌عنوان علف هرز شناخته می‌شود؛ به‌خصوص در مزارع پنبه به علت چرخه زندگی مشابه با پنبه به‌عنوان علف هرز عمده شناخته می‌شود.

دیدگاه خود را بنویسید :